گنبد تاتا يكى از وسيع‌ترين ، زيباترين و رازناكترين گورستان‌هاى قديمى شرق تركمان صحراى گرگان تاريخى ، محوطه گنبد تاتا است . براى رسيدن به اين قبرستان بايد اين مسير را طى نمود : گنبد قابوس ، كلاله ، صوفيان ، تمرقره‌قوزى ، لولى بايندر ، پيش‌كمر ، كسر پيش كمر ، يساقلق ، دو راهى كه يكى به سوى مراوه‌تپه و ديگرى به سوى قره‌يسر و سپس روستاى زاوبالا مىرسد . در حاشيه همين روستاى آخرى قبرستان حدود 15 هكتارى گنبد تاتا با چوب مزارهاى بسيار زيبا در ميان درختچه‌هاى 1 تا 2 مترى واقع شده است . دو جاده به فاصله 50 مترى از يكديگر در جهت شمالى - جنوبى گورستان را قطع مىكنند . خود گنبد تاتا در منتهى اليه ضلع غربى گورستان در حاشيه رودخانه‌اى با چشم‌انداز زيبائى واقع گرديده است كه درون و دور در دور آن‌را حفارىهاى غيرمجاز به عمق 3 تا 7 متر كنده‌اند . در اين قبرستان جز چند مورد استثنائى كه سنگ‌قبرهاى ساده و بدون خط و نقش خودنمائى مىكنند ، بقيه آن مملو از چوب‌مزارهاى بزرگ ، قد برافراشته و خوش‌تراش است كه بوميان منطقه به آن باش آقاچى مىگويند . بر روى قبور تپه‌هاى خاكى ( يزكا ) تلنبار شده‌اى وجود دارند كه اين چوب‌مزارها در قسمت سر متوفى نصب گرديده‌اند . اين محوطه نيز همچون بسيارى از قبرستان‌هاى مربوط به تراكمه ، در مسير ديوار دفاعى و تاريخى گرگان قرار گرفته است طوريكه در دو مكان از جمله در حاشيه روستاى يساقلق و قره‌يسر ديوار را كارشناسان ميراث فرهنگى استان مرتب و ترميم نموده‌اند كه تصوير آن‌را در صفحات بعد ارائه نموده‌ايم . مورد آخر آنكه بر خلاف گورستان خالد نبى كه در منطقه سنگى و كوهستانى واقع شده و به همين جهت همه نمادهاى روى قبور آن به صورت سنگ مزار ساخته شده‌اند ، در اينجا حدود 98 % نمادها به صورت چوب‌مزار نمايان هستند . در اين امر دو دليل شاخص دخيل مىباشند : 1 - نبودن سنگ و وجود تپه‌هاى بلند و كوه‌هائى با خاك رسوبى و زرد . 2 - وجود جنگل گلستان در نزديكى اين مكان كه بهره‌برى از چوب را امكانپذير نموده است . البته اين نمادهاى چوبين با فرهنگ و مخصوصا زندگى كوچ‌رو اوغوزها از جمله تركمانان سنخيت بيشترى هم داشته است . براى مدلل نمودن اين استدلال به نوشته‌هاى ابن فضلان كه در قرن 4 ه . ق خود از محل اوغوزهاى شمال شرق درياى خزر